मित्रांनो, भारतात दुचाकी किंवा चारचाकी वाहन चालवण्यासाठी ड्रायव्हिंग लायसन्स (Driving Licence) असणे कायद्याने बंधनकारक आहे. लायसन्स नसताना वाहन चालविल्यास मोठा दंड भरावा लागू शकतो. पूर्वी ड्रायव्हिंग लायसन्स काढण्यासाठी RTO कार्यालयात अनेक वेळा जावे लागायचे, फॉर्म भरावे लागायचे आणि मोठ्या रांगेत उभे राहावे लागायचे. मात्र आता केंद्र सरकारच्या Sarathi Parivahan Portal मुळे ही प्रक्रिया खूपच सोपी झाली आहे.
आज अनेक सेवा Online Apply पद्धतीने उपलब्ध असल्यामुळे घरबसल्या लर्निंग लायसन्ससाठी अर्ज करणे शक्य झाले आहे. या लेखात आपण ऑनलाइन ड्रायव्हिंग लायसन्स काढण्याची संपूर्ण प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे, फी, ड्रायव्हिंग टेस्ट आणि इतर महत्त्वाची माहिती जाणून घेणार आहोत.
ड्रायव्हिंग लायसन्स मिळवण्याची प्रक्रिया कशी असते?
मित्रांनो, भारतात थेट कायमस्वरूपी (Permanent) ड्रायव्हिंग लायसन्स मिळत नाही. यासाठी दोन टप्पे पूर्ण करावे लागतात.
- लर्निंग लायसन्स (Learning Licence)
- कायमस्वरूपी ड्रायव्हिंग लायसन्स (Permanent Driving Licence)
सर्वप्रथम लर्निंग लायसन्स मिळवणे आवश्यक असते. त्यानंतर निश्चित कालावधीनंतर कायमस्वरूपी लायसन्ससाठी अर्ज करता येतो.
लर्निंग लायसन्स ऑनलाइन कसे काढावे?
आता अनेक राज्यांमध्ये आधार कार्डद्वारे पडताळणी झाल्यानंतर लर्निंग लायसन्ससाठी RTO कार्यालयात जाण्याची गरज राहत नाही. संपूर्ण प्रक्रिया ऑनलाइन पूर्ण करता येते.
यासाठी पुढील स्टेप्स फॉलो करा.
- Sarathi Parivahan पोर्टलवर जा.
- आपल्या राज्याची निवड करा.
- “Apply for Learning Licence” पर्याय निवडा.
- मोबाईल नंबर आणि आधारद्वारे पडताळणी पूर्ण करा.
- आवश्यक माहिती भरून कागदपत्रे अपलोड करा.
- ऑनलाइन फी भरा.
- ऑनलाइन टेस्टसाठी स्लॉट निवडा किंवा उपलब्ध असल्यास घरातून टेस्ट द्या.
टेस्टमध्ये ट्रॅफिक नियम, रोड सिग्नल आणि वाहन चालवण्यासंबंधी 15 ते 20 प्रश्न विचारले जातात. साधारण 60 टक्के गुण मिळाल्यास तुम्ही उत्तीर्ण होता.
टेस्ट पास झाल्यानंतर लगेच Learning Licence डाउनलोड करता येते. हे लायसन्स सहा महिन्यांसाठी वैध असते.
कायमस्वरूपी ड्रायव्हिंग लायसन्ससाठी अर्ज कधी करावा?
मित्रांनो, लर्निंग लायसन्स मिळाल्यानंतर लगेच Permanent Driving Licence साठी अर्ज करता येत नाही.
लर्निंग लायसन्स मिळाल्यानंतर किमान 30 दिवस पूर्ण झाल्यानंतर आणि जास्तीत जास्त 180 दिवसांच्या आत अर्ज करणे आवश्यक असते. या कालावधीत वाहन चालवण्याचा पुरेसा सराव करण्यासाठी वेळ दिला जातो.
Permanent Driving Licence साठी प्रक्रिया
कायमस्वरूपी लायसन्ससाठी अर्ज करताना पुढील प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते.
- Sarathi Portal वर लॉगिन करा.
- “Apply for Driving Licence” पर्याय निवडा.
- Learning Licence क्रमांक भरा.
- आवश्यक माहिती तपासा.
- फी भरा.
- ड्रायव्हिंग टेस्टसाठी स्लॉट बुक करा.
- संबंधित RTO मध्ये प्रत्यक्ष ड्रायव्हिंग टेस्ट द्या.
ड्रायव्हिंग टेस्टमध्ये वाहन सुरक्षितपणे चालवता येते का, वाहतूक नियमांचे पालन करता का आणि वाहनावरील नियंत्रण योग्य आहे का याची तपासणी केली जाते.
टेस्ट यशस्वीरीत्या पूर्ण झाल्यानंतर साधारण 15 ते 30 दिवसांत Smart Card Driving Licence स्पीड पोस्टद्वारे तुमच्या पत्त्यावर पाठवले जाते.
ऑनलाइन अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे
ऑनलाइन अर्ज करण्यापूर्वी खालील कागदपत्रे तयार ठेवावीत.
- आधार कार्ड
- पॅन कार्ड (असल्यास)
- पासपोर्ट आकाराचा फोटो
- स्वाक्षरी
- वयाचा पुरावा
- पत्त्याचा पुरावा
- शाळा सोडल्याचा दाखला किंवा जन्म प्रमाणपत्र
- 40 वर्षांवरील अर्जदारांसाठी Form 1A मेडिकल सर्टिफिकेट
- कमर्शियल लायसन्ससाठी आवश्यक वैद्यकीय प्रमाणपत्र
सर्व कागदपत्रे स्पष्ट स्कॅन करून अपलोड करावीत.
ड्रायव्हिंग लायसन्ससाठी किती फी भरावी लागते?
मित्रांनो, फी वाहनाच्या प्रकारानुसार आणि संबंधित राज्यातील RTO नियमांनुसार थोडी बदलू शकते.
साधारण शुल्क पुढीलप्रमाणे असते.
- Learning Licence अर्ज फी – ₹150
- Learning Licence टेस्ट फी – ₹50
- एकूण Learning Licence फी – ₹200
Permanent Driving Licence साठी
- ड्रायव्हिंग टेस्ट फी – ₹200
- Smart Card फी – ₹200 ते ₹300
- एकूण खर्च – ₹400 ते ₹500
जर तुम्ही दुचाकी आणि चारचाकी दोन्ही वाहनांसाठी अर्ज करत असाल तर संपूर्ण प्रक्रियेचा खर्च साधारण ₹900 ते ₹1,500 पर्यंत जाऊ शकतो.
ड्रायव्हिंग टेस्टमध्ये नापास झाल्यास काय?
अनेक जण पहिल्याच प्रयत्नात टेस्ट पास होत नाहीत. अशावेळी घाबरण्याची गरज नाही.
जर तुम्ही ड्रायव्हिंग टेस्टमध्ये नापास झालात तर साधारण सात दिवसांनंतर पुन्हा नवीन स्लॉट बुक करून अल्प शुल्क भरून टेस्ट देता येते.
डिजिटल ड्रायव्हिंग लायसन्स वैध असते का?
होय मित्रांनो, mParivahan आणि DigiLocker मध्ये उपलब्ध असलेले डिजिटल ड्रायव्हिंग लायसन्स पूर्णपणे कायदेशीर आहे.
वाहतूक पोलीस तपासणीदरम्यान मोबाईलमधील डिजिटल लायसन्स दाखवू शकता. त्यासाठी वेगळी छापील प्रत बाळगणे आवश्यक नसते.
ड्रायव्हिंग लायसन्स हरवल्यास काय करावे?
जर तुमचे ड्रायव्हिंग लायसन्स हरवले असेल तर सर्वप्रथम जवळच्या पोलीस ठाण्यात तक्रार नोंदवा.
त्यानंतर Sarathi Portal वर जाऊन Duplicate Driving Licence साठी ऑनलाइन अर्ज करा. आवश्यक कागदपत्रे आणि शुल्क भरल्यानंतर नवीन लायसन्स मिळू शकते.
लायसन्सचे Renewal कसे करावे?
ड्रायव्हिंग लायसन्सची वैधता संपण्यापूर्वी त्याचे नूतनीकरण करणे आवश्यक असते. यासाठी देखील ऑनलाइन अर्ज करता येतो.
अर्ज करताना जुने लायसन्स, आवश्यक कागदपत्रे आणि लागू शुल्क भरावे लागते. काही प्रकरणांमध्ये मेडिकल सर्टिफिकेट देखील आवश्यक असू शकते.
लक्षात ठेवण्यासारख्या महत्त्वाच्या गोष्टी
- लर्निंग लायसन्सशिवाय कायमस्वरूपी लायसन्ससाठी अर्ज करता येत नाही.
- ड्रायव्हिंग टेस्टपूर्वी वाहन चालवण्याचा पुरेसा सराव करा.
- वाहन चालवताना नेहमी वैध लायसन्स जवळ ठेवा.
- वाहनाचा Vehicle Insurance आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे अद्ययावत असावीत.
- वाहतूक नियमांचे पालन केल्यास दंड आणि अपघात दोन्ही टाळता येतात.
